Bazy danych

Dane uporządkowane według reguł
Baza danych to najpopularniejszy termin informatyczny. Posługują się nim nawet ci, którzy tak do końca nie znają się na rzeczy i nie potrafią wyjaśnić ani pochodzenia, ani też znaczenia tego pojęcia. A baza danych to nic innego jak tylko dane uporządkowane według określonych reguł. Dane cyfrowe są po prostu zapisywane zgodnie z obowiązującymi zasadami w danym programie komputerowym. Informatyka wypracowała sobie różne systemy reguł, jest ich dokładnie tyle, ile też programów komputerowych.

Hobbyści bez problemu opanowują te zasady i starają się nawet tworzyć własne bazy danych, co nie jest już teraz niemożliwe. Uporządkowanie danych nie odbywa się bez pomocy. Takim skutecznym i najlepszym z możliwych pomocników jest po prostu program do zarządzania bazą danych, co z języka angielskiego nazywa się DateBase Management System. Te programy operują za zwyczaj cyframi i tekstami, przez co są tak proste i szybkie do opanowania. W tych czasach nie ma już takich danych, które nie mogłyby zostać odpowiednio uporządkowane, czy też uszeregowane w jakiejś określonej kolejności lub ze względu na jakiś fakt. Każdy system w tych czasach pozwala na przechowywanie dane cyfrowe i to niezależnie od ich typu. Może być to więc i muzyka i grafika, a także elementy lub obiekty nieokreślone. To jedna z najważniejszych zalet współczesnych baz danych i programów komputerowych. Ta otwartość na wszystkie potrzeby użytkownika sprawia, że operowanie komputerem jako narzędziem jest tym przyjemniejsza i o wiele bardziej przydatna niż niegdyś. Programy komputerowe wyspecjalizowały się już w gromadzeniu, a nawet przetwarzaniu danymi cyfrowymi lub tekstowymi.

Od momentu, kiedy to po raz pierwszy zaistniały na rynku informatycznym, wiele się zmieniło. I były to zmiany tylko na lepsze. Współczesny użytkownik ma o wiele więc możliwości i korzyści z posługiwania się bazami danych. Do tego też dochodzi łatwość w ich tworzeniu i obsługiwaniu. Możliwe jest nawet samodzielne stworzenie bazy. Już dziś narzędzia ma się dostępne, a najważniejsze jest to, że dostęp ten, jako podstawa tworzenia, jest bardzo często wolny.


Bazy danych w postaci kartoteki
Bazy danych już teraz nie są znane tylko wyspecjalizowanym informatykom. Nie trzeba posiadać dyplomów i certyfikatów, aby móc korzystać i to z powodzeniem z samych baz danych i z programów do ich tworzenia. Również programy do zarządzania bazami danych są powszechnie dostępne. każdy może z nich skorzystać i zacząć nawet od zaraz porządkować różne typy danych, i muzykę, i grafikę, a nawet i obiekty, które nie mają określonej struktury. Jedną z najpopularniejszych baz danych jest baza kartotekowa. Jest to zarazem pierwszy i najbardziej zanany rodzaj baz prostych. Taka baza składa się z tablic danych.

Każda z takich tablic z kolei jest samodzielnym dokumentem, ale ma możliwość współistnienia i współpracowania z pozostałymi tablicami, składającymi się na całość. Już sama ich budowa nie jest więc skomplikowana, a zastosowanie ma w życiu codziennym. Na tego typu bazie danych bazują wszystkie książki telefoniczne, adresowe, także książki kucharskie oraz różne spisy. Bazę kartotekową zastosować można do obiektów, które nie wymagają skomplikowanych kombinacji. Prostota takiej bazy jest jej mocną stroną. Co najważniejsze, spełnia też swoją funkcję przydatności człowiekowi. Samo jej stworzenie nie zabiera dużo czasu, gdyż nie wymaga różnego typu operacji. Najważniejsze są tablice i to właśnie one stanowią podstawę tego rodzaju bazy. Z kolei te istotne tablice składają się z rekordów, a ich budowa nie różni się od siebie. Możliwe są też najróżniejsze czynności wykonywane na danych w postaci kartoteki. Można je bowiem sortować, filtrować, a także przeszukiwać.

Do tworzenia bazy kartotekowej przydatny może być arkusz kalkulacyjny, a nawet i najprostszy arkusz tekstowy. Wszystko to tylko podkreśla prostotę tworzenia i operowania na tego typu bazie danych. Utworzenie jej nie sprawi większych trudności właściwie nikomu, nawet laikowi w dziedzinie informatyki. Programy do zarządzania bazami kartotekowymi również nie są skomplikowane, a to z kolei kolejna już zaleta i uwypuklenie prostoty. Taka kartotekowa baza danych nie wyklucza nawet istnienia zaledwie jednej tablicy, która porządkować będzie dane.


Najpopularniejsze bazy danych w latach 90.
Bazy danych w tych czasach nie są skomplikowane. Od daty, kiedy to pierwszy raz zaistniały w informatyce wiele się zmieniło. Przez ten czas przeszły ulepszenia, a na rynku pojawiały się systematycznie nowe ich propozycje i przykłady, które weryfikowane były przez samych użytkowników i przez czas. Te, które znalazły swoje stałe zastosowanie po prostu pozostały, a te które nie zdały rezultatu przeszły do historii.

Pierwsze bazy do porządkowania danych pamiętają jeszcze lata 60. W późniejszym czasie zaczęto je unowocześniać i dostosowywać do potrzeb i oczekiwań rynku. Pojawiały się kolejno bazy relacyjne, potem rozproszone i maszynowe, aż w końcu w latach 80. Skupiono się na tworzeniu funkcyjnych baz danych. Dopiero jednak w latach 90. Stworzono pierwsze modele obiektowe. To one w tamtych czasach zyskały największą popularność i znalazły najwięcej zainteresowanych użytkowników. Nie można ich jednak uznać za największe osiągnięcie tamtego okresu. O ile hobbyści z powodzeniem stosowali tego typu bazy danych, o tyle potrzebne im było jeszcze ulepszenie i uproszczenie. Z tego właśnie powodu skupiono się na przestrzennych modelach baz danych, co w języku angielskim nosi nazwę spatial datebases. Cały czas jednak szukano jeszcze nowszych i jeszcze lepszych rozwiązań. To wszystko miało bowiem zaprowadzić użytkowników w prostej linii do jak najbardziej przyjaznego posługiwania się programami komputerowymi, które przecież mogły każdemu stwarzać trudności. W latach 90. wyspecjalizowano się zwłaszcza w porządkowaniu danych związanych z przestrzennością, czyli były to linie, wielokąty, a także punkty. Wcześniej nie znało się rozwiązań do składowania i przechowywania tego typu danych. Dzięki bazom przestrzennym zyskało się możliwość porządkowania nie tylko danych liczbowych i tekstowych, ale także tych bardziej skomplikowanych, potrzebujących dodatkowych funkcji i możliwości.

Lata 90. zyskały także dla informatyki bazy danych typu Open Source, czyli otwarte oprogramowanie. Na rynku więc pojawiło się wiele ciekawych i przydatnych rozwiązań dla ludzi, którzy poszukiwali sposobu na składowanie ważnych dla nich danych. Zaczęła się liczyć także przestrzenność, a nie tylko znaki i liczby.


Baza danych uwzględniająca czas
Przechowywanie, składowanie i porządkowanie danych liczbowych, a także tekstowych nie jest już teraz problemem dla nikogo. Dzięki bazom danych można już teraz przetrzymywać wszelkie dane i informacje i z łatwością nimi zarządzać. Programy do baz danych są łatwo dostępne i dają wiele możliwości. Dzięki różnym rodzajom baz danych można dokonywać najróżniejszych czynności i operacji na ważnych danych, które chce się przechowywać.

Obecnie bezproblemowe jest także utworzenie bazy danych, w której niezwykle istotną rolę i kwestię odgrywa czas. Temporalne bazy danych, bo o nich mowa, uwzględniają przede wszystkim czas wprowadzenia danych lub ich ważności. Dzięki nim nie ma możliwości pomyłki, dotyczącej chociażby datowania. Chronologizacja jest więc tutaj ułatwiona i przeprowadzana niezwykle dokładnie. Do tego samo administrowanie, czy też zarządzanie, temporalnym modelem bazy bardzo często następuje bez ingerencji ludzkiej, jest automatyczne i zawsze udane. Nie ma takiej możliwości, aby nastąpiła pomyłka w uaktualnianiu bazy lub też archiwizowaniu informacji, co także może następować automatycznie. Zaznaczyć również należy, że temporalna baza danych jest jednym z rodzajów baz złożonych. Uważana jest również za jedną z odmian baz relacyjnych, która posiada bardzo ważny szczegół, jakim jest tzw. stempel czasowy. Operowanie danymi czasowymi jest tym prostsze, że model ten posiada operator, który to wszystko umożliwia i czyni to bezproblemowymi. Wyciąganie historii jest możliwe i bardzo często stosowane w tego typu bazach danych. Temporalne modele znalazły już swoje zastosowanie. Wykorzystywane są również w życiu codziennym.

Wszędzie tam, gdzie czas odgrywa istotną rolę, baza danych uwzględniająca czas jest niezbędna i niezwykle pomocna. Samo jej utworzenie nie zabiera dużo czasu. Mimo swojej złożoności, jest ona prosta w obsłudze, użytkowaniu i stworzeniu. Baza relacyjna zyskała odmianę, która nie równa się z żadną inną. Nigdzie bowiem czas nie jest tak bardzo zaznaczany jak tutaj, nigdzie też nie jest możliwe określanie czasu, w jakim wartość jest prawdziwa. Na to wszystko pozwala temporalna baza danych.


Dane w postaci zbioru strumieni
Bazy danych w tych czasach nie tylko się unowocześniły, ale i upowszechniły. Specjaliści stworzyli tyle odmian, że każdy znajdzie dla siebie coś, co pozwoli przechowywać i składować ważne dane bądź informacje. Teraz już możliwe jest przedstawianie danych w postaci strumieniu, a taka baza nosi nazwę strumieniowej. Jest to jeden z rodzajów baz złożonych. Odpowiedni dla niej jest strumieniowy system zarządzania bazą danych, którego angielska nazwa oznaczana jest skrótem DSMS. Początek swój wzięła w 2005 roku, a w tej chwili nie są dostępne jeszcze jej rozwiązania komercyjne, co jest niewątpliwie wadą tego nowoczesnego modelu.

Nigdy wcześniej dane nie napływały do bazy w postaci strumieni. Owe strumienie nie są niczym innym jak tylko sekwencjami elementów, z których każdy może być oglądany i przetwarzany zaledwie raz i to tylko w momencie nadejścia danych. Niezwykłą zaletą strumieniowych baz danych jest to, że elementy napływają w czasie online. Nie ma więc mowy o spóźnieniach lub też opuszczeniach jakiejkolwiek z danych. Nic nie wpływa także na kolejność ani zawartość strumienia danych. bet365 bonus System nie ingeruje w niego, ale przyjmuje wszystko to w takiej postaci, w jakiej do niego napływają. Ważne jest także to, że raz przetworzone dane są po prostu niszczone albo też przekazane do archiwizacji. W bazach typu strumieniowego wykorzystywany jest standardowy język SQL, chociaż obecnie specjaliści pracują nad jego poszerzeniem w tej wersji bazy danych. Dzięki temu zastosowanie może się poszerzyć, a użytkownicy będą jeszcze bardziej zadowoleni z funkcjonowania strumieniowego modelu bazy danych. Już w tej chwili stosowane są w typowym języku SQL tutaj odstępstwa. Wykorzystywane są elementy graficzne w języku zapytań i odpowiedzi, które akurat w przypadku strumieni danych przyjmują postać zapytanie-odpowiedź, odpowiedź.

Tego typu bazy danych posiadają więc wiele zalet i dają tym samym mnóstwo korzyści użytkownikom. Minusem jest przede wszystkim to, że na rynku obecne są jako prototypy. Brak jest bowiem rozwiązania komercyjnego, a przez co sami użytkownicy baz danych wiele na tym tracą.





Model aktywnej bazy danych
W świecie komputerów dane od zawsze odgrywały istotną rolę. Cyfry, znaki, grafikę i muzykę w tych czasach można z powodzeniem przechowywać, co więcej można wykonywać na nich różne operacje i czynności. Sortowanie, segregowanie, archiwizowanie, czy aktualizowanie to jedne z podstawowych czynności, jakie stosuje się w informatyce w bazach danych.

A właśnie te bazy danych pozwalają składować wszystkie te dane i informacje, które z różnych powodów są istotne. Co więcej, obecnie na rynku ma się możliwość wyboru odpowiedniego modelu bazy, który spełniać będzie swoje funkcje idealnie i przede wszystkim będzie odpowiadał na potrzeby użytkownika. Jedną z najnowocześniejszych baz danych jest model aktywnej bazy danych, co w skrócie określa się jako DAHP. Cały czas jednak jest to rodzaj, nad którym trwają prace. Nie skończono jeszcze całkowicie modelu, a więc jego funkcje nie są do końca doskonałe. Poszukiwane jest bowiem takie rozwiązanie, które będzie odpowiadało każdemu użytkownikowi i które nie będzie miało problemów z żadnym zadaniem, które przed nim zostanie postawione. Taka baza danych ma być po prostu uniwersalna, czyli na miarę XXI wieku. Aktywność w pewnym stopniu odzwierciedlać ma system zarządzania strumieniową bazą danych. Jednak cały czas jeszcze specjaliści nie wypracowali idealnego modelu. W chwili obecnej nie można już zaniżyć poziomu w świecie informatyki. To, co zostało stworzone nie może cofnąć swojego rozwoju, dlatego też informatycy nie poprzestaną na strumieniowej bazie danych, gdyż nie spełnia ona jeszcze wszystkich kryteriów doskonałości. Pod wieloma względami jest przydatna i funkcjonalna, jednak istnieje jeszcze potrzeba jej unowocześnienia i wypracowania. Model aktywnej bazy danych jako systemu strumieniowego powstał na dodatek w opozycji do rodzaju relacyjnego bazy danych.

W obu tych przypadkach aktywność dotyczy baz złożonych. Aktywność jednak jest swoistym novum w świecie wszystkich baz danych. Użytkownicy więc mogą przynajmniej próbować uporządkowywać i segregować dane przy pomocy tego typu bazy i czekać na jej unowocześnienie i dopracowanie w świecie informatyki.


Powszechność zastosowania baz danych
Baza danych to pojęcie, które nader często przewija się w świecie informatyki. Mówią o nim specjaliści, fachowcy w tej dziedzinie, którzy cały czas jeszcze poszukują coraz to nowszych i lepszych rozwiązań do przechowywania wszystkich danych, jak i laicy, którzy tylko je użytkują. Bazy danych bowiem w tych czasach obecne są nie tylko w świecie komputerowym jako jedne z wielu nowoczesnych narzędzi.

Swoje zastosowanie znalazły przede wszystkim w życiu codziennym. Człowiek posługuje się nimi do przechowywania danych, czy też informacji nawet tych najprostszych, jak nazwiska, nazwy, adresy, czy numery telefonów. Na bazach danych opierają się wszystkie książki telefoniczne, adresowe, a także najróżniejsze spisy. W wielu dziedzinach naukowych i tych z życia obecne są najróżniejsze modele baz danych. W wielu przypadkach są one nawet niezastąpione, a przede wszystkim ułatwiają pracę masom ludzi. Informatycy dają obecnie do wykorzystania co najmniej kilka rodzajów baz danych. Są to przede wszystkim modele relacyjne, temporalne, katalogowe, obiektowe, czy też hierarchiczne. Co więcej, wiele firm nie może obyć się bez tego typu pomocnika. Chociażby sklepy internetowe bazują na nich. Lista przedstawianych i sprzedawanych artykułów wyświetla się dzięki bazom danych. W medycynie z kolei lekarze mogą zapisywać i przechowywać historie chorób pacjentów nawet przez kilka lat. Mogą również archiwizować te dane, uaktualniać, zmieniać, dodawać nowe wpisy. Rozkłady jazdy pociągów, autobusów, ale także samolotów opierają się w całości na bazach danych.

Miłośnicy literatury mogą wypożyczać przez Internet książki także dzięki modelom baz danych. Z kolei bibliotekarze mają u siebie w pracy porządek także posługując się modelami baz, najczęściej pewnie katalogowymi lub temporalnymi. Powszechność zastosowania baz danych jest ogromna. Każdy też może stworzyć taki model porządkowania danych samemu i na własny użytek. Chociażby po to, aby spisać posiadane książki, płyty, zrobić listę zakupów, czy też prywatną książkę tele-adresową. Co więcej, taką przydatną bazę tworzy się szybko i bezproblemowo.


Deklaratywny język baz danych
Bazy danych w informatyce zyskały powszechne zastosowanie. Ich przykładów można mnożyć, a i tak nie sposób będzie odnaleźć wszystkie wykorzystania. Są one po prostu powszechne, gdyż uznane zostały za jeden z najlepszych wynalazków w dziedzinie komputerowej. Potrzebne są do porządkowania danych i informacji, ale także do ich przechowywania i utrzymywania przez znaczny czas. Jak to bywa nie mogą też być pozostawione samemu sobie. Istnieją jednak systemy do zarządzania bazami danych.

Przede wszystkim jednak istnieje język, który pozwala wydawać komendy, czyli zapytania, a to ułatwia użytkowanie wszystkich modeli baz. Język SQL uznawany jest jako język deklaratywny w bazach danych. Nie jest niczym innym jak tylko językiem zapytań, co pozwala nie tylko tworzyć z powodzeniem bazy, ale także je zmieniać, ulepszać, unowocześniać. Za jego pośrednictwem i przede wszystkim pomocą odbywa się proces modyfikacji bazy danych. Po raz pierwszy pojawił się w świecie informatyki w 1974 r. Na rynek wprowadziła go firma IBM i od tamtej pory stał się już standardowy we wszystkich bazach danych. Jest to też język wieloparadygmatowy. Od lat dostępny jest w wersji komercyjnej. Opiera się w zupełności na systemie zapytań, a same instrukcje zapisywane są wielkimi literami, choć nie jest to żadna reguła tego języka. SQL może również odczytywać litery małe, jednak zawsze zapytanie musi kończyć się średnikiem. Istotnym faktem jest to, że SQL wykorzystywany jest przede wszystkim w bazach danych. Nie jest to język, który może być używany do tworzenia programów lub też systemów. Wyróżnić jednak można trzy formy SQL-u. Jest to forma statyczna, forma dynamiczna i forma interakcyjna, czyli automatyczna.

Co więcej, tak powszechny i uważany za standardowy język nie jest do końca bezpieczny. Istnieje możliwość ataków na SQL, gdy nie zadba się o jego odpowiednią poprawność. Jednak od lat 70. do komunikacji w bazach danych nie znaleziono lepszego języka. System zapytań przechodził tylko unowocześnienia, ale jak do tej pory poważna konkurencja dla niego właściwie nie istnieje. Bazy danych korzystają w całości z języka SQL i jego odmian.


Wynalazek komputerowy z połowy lat 60.
Nikomu właściwie nie trzeba tłumaczyć, czym jest baza danych i jakie mogą istnieć korzyści z jej użytkowania. Praca jest dzięki niej o wiele przyjemniejsza i łatwiejsza. W wielu dziedzinach jest to podstawa działalności.

W informatyce zagnieździła się już na stałe i nikt już w chwili obecnej nie wyobraża sobie świata komputerowego bez baz danych i ich rodzajów. Po raz pierwszy pojawiały się na rynku w latach 60. XX wieku. Termin bazy danych padł podczas konferencji zorganizowanej przez System Development Corporation. Potem już upowszechnił się, choć w Europie nastąpiło to dopiero dekadę później. Był to wielki krok w porządkowaniu i przechowywaniu danych, gdyż jak do tej pory odbywało się to za sprawą kart dziurkowanych, ręcznie zapisywanych lub drukowanych na maszynie. W późniejszych czasach weszły do użycia jeszcze kasety magnetyczne, a jednak bazy danych przebiły wszystkie te wynalazki. Nic bowiem nie było tak proste i wygodne w użytkowaniu jak one. Za pioniera bazy danych uważa się Charlesa Bachmana. W krótko po tym powstały już pierwsze typy bazy danych, a były to sieciowy i relacyjny. W świecie biur i firm nastąpił wiec wielki zwrot. Zaczęto wykorzystywać nowe bazy danych do tworzenia list, spisów, czy też katalogów. Na szeroką skalę upowszechniały się i zyskiwały nowych użytkowników. Kolejne lata przynoszą jeszcze większą inwazję baz danych i to całkiem nowych. Opierały się one na idei Bachmana, ale były ulepszone, jeszcze łatwiejsze do korzystania i dające jeszcze więcej możliwości. Od tamtej pory wiele się jeszcze zmieniło. Nadal jednak poszukiwane są nowe rozwiązania w baza danych. Nie do końca więc są one jeszcze doskonałe, choć z pewnością pomocne i warte choćby wypróbowania.

Na wynalazku lat 60. najbardziej wówczas zyskały służby zdrowia. Przetwarzanie i przechowywanie danych pacjentów od tamtej pory zyskało swobodę. Z łatwością można było archiwizować informacje i uaktualniać dane. Takie katalogowanie nie zostało wyparte po dziś dzień, z tym że na bazach danych swoją działalność opiera tysiące innych firm, przedsiębiorstw, a nawet zwykli ludzie w codziennym życiu.


Nowoczesne bazy danych XML
Od zawsze ludzie przechowywali, segregowali i przetwarzali dane. Były to i dane cyfrowe, i tekstowe, i muzyczne, graficzne, a także takie o strukturze nieokreślonej. Niegdyś jednak wymagało to czasu, poświęcania czasu i nie było wcale proste. W latach 60. dzięki Charlesowi Bachamnowi na rynku informatyczny pojawiały się bazy danych, które w krótkim czasie wyparły kartki dziurkowane, zapisywane ręcznie lub drukowane na maszynie, a także taśmy magnetyczne, których składowanie także nie było proste.

Wówczas to pojawiły się proste bazy danych, które umożliwiały szybkie i bezproblemowe przechowywanie potrzebnych i istotnych informacji. W późniejszych latach następowało kolejne unowocześnianie i ulepszanie baz danych, a proces ten nie zanikł i w czasach obecnych. Za najnowocześniejsze bazy danych uważa się modele XML. Pojawiały się w pierwszych latach XXI wieku i spotkały się z ogromnym zainteresowaniem użytkowników. Bez wątpienia bowiem nowsze od systemów relacyjnych, katalogowych, czy też obiektowych. Te bazy danych XML nie odcinają się jednak całkowicie od uznawanych przez wielu za podstawowe bazy relacyjne. W dużej mierze opierają się na nich. Ich elementy, nawet te kluczowe po prostu są wbudowane w istniejące już na rynku relacyjne bazy danych. Przez to też uważane są za te nowocześniejsze. Łączą jednak tradycję z nowymi osiągnięciami, co spotyka się z zainteresowaniem współczesnych użytkowników. XML chce jednak odciąć się od starego podziału na dokumenty i dane. Dąży do takiego rozwiązania, które usunęło by wszystkie podziału, a pozwoliło przechowywać informacje w jednym miejscu, bez względu na ważność i aktualność.

Już w chwili obecnej trwają prace nad jeszcze lepszymi rozwiązaniami bazy XML. Być więc w krótkim czasie tradycyjne katalogowe, temporalne albo też hierarchiczne modele baz danych zostaną zastąpione nowocześniejszymi odpowiednikami, które nie będą wymagały żadnych podziałów danych. Informacje będą przechowywane i porządkowane w jednym miejscu, bez względu nawet na ich strukturalizowanie. Bazy danych nie będą już potrzebowały ani dokumentów, ani danych.


Hierarchiczny sposób przechowywania danych
Bazy danych zyskały nie tylko powszechne zastosowanie, ale także przez lata unowocześniły się. Nie utraciły jednak swojej koncepcji, która oparta jest na idei prostoty. Dobra baza danych to taka, która pozwala na łatwe i swobodne przechowywanie ważnych informacji. Wszystkie bazy danych dzielą się na proste i złożone. W życiu codziennym najczęściej korzysta się mimo wszystko z modeli prostych, czyli z katalogowych i hierarchicznych baz danych. Hierarchiczny model swoją budową przypomina drzewo. Składa się z rekordów nadrzędnych i podrzędnych, a każdy z takich rekordów powiązany jest z wyłącznie jednym rekordem dla siebie nadrzędnym.

W takiej bazie danych widoczna jest przede wszystkim indukcja, gdyż wszystkie dane grupowane są na zasadzie od ogółu do szczegół. Każdy rekord ma jakby jednego przodka, od którego się wywodzi. Dlatego też, gdy zostanie usunięty choćby jedne element, zniszczone zostają także pozostałe elementy, które się od niego wywodzą. Taką hierarchiczną bazą danych są chociażby katalogi zapisywane na twardym dysku komputerów. Hierarchia w bazie danych zapewnia idealny porządek i ład. Z tego powodu systemy plików na komputerach nigdy nie są pomieszane. Takie katalogi posiadają w sobie liczne podkatalogi, a te znowu podkatalogi, kolejne jeszcze inne podkatalogi i tak dalej, a w każdym z nich znajdują się rekordy, które są niczym innym jak tylko plikami danych. Możliwość takiego porządkowania jest bez wątpienia zaletą hierarchicznej bazy danych, chociaż z kolei wadą jest to, że nie można stworzyć systemu relacji i zależności pomiędzy rekordami różnych drzew.

Wyszukiwanie danych jest jedna proste, gdyż stosunkowo prosta, ale specyficzna jest sama budowa takiej bazy danych. Opiera się ono po prostu na przeglądaniu lub przetwarzaniu kolejnych danych w katalogach lub podkatalogach. Łatwiejszego, choć możliwe że nie najszybszego, sposobu nie znajdzie się nigdzie indziej. Hierarchiczne bazy danych zyskały więc od razu zastosowanie w dziedzinie komputerów. Bardzo często spotyka się je także w życiu codziennym, gdyż system katalogów nadrzędnych i podrzędnych jest funkcjonalny i swobodny.


Relacyjny model bazy danych
Bazy danych złożone zawierają w sobie liczne modele i typy, które na różnych sposób dają możliwość przechowywania i przetwarzania informacji. Podstawowym modelem złożonych baz danych jest system relacyjny. Po raz pierwszy pojawił się on w latach 70., a przedstawiony został przez E.F. Codda. Sama jego budowa jest stosunkowo prosta. Opiera się najzwyczajniej na tabelach, a każda z takich tabel posiada dowolną, zależną tylko od użytkownika, liczbę wierszy, ale za to stałą liczbę kolumn. Takie bazy danych opierają się na matematycznym systemie relacji. Język jednak zgodny jest właściwie w całości ze standardowym językiem SQL. Stały się one także podstawą dla wielu nowszych rodzajów baz danych.

Większość nowoczesnych systemów, jak chociażby XML opiera się na nich, wykorzystuje ich kluczowe założenia, a jednak odbiega od nich, co czyni je właśnie nowszymi. W samym relacyjnym modelu bazy danych istotne jest to, że każda tabela ma swój własny klucz danych, czyli jakiś wyróżniony atrybut, który identyfikuje dany wiersz. Ten klucz danych powiązany jest z samym procesem wyszukiwania danych. Podczas wyszukiwania następuje bowiem odwołanie do dane klucza, a przez to identyfikacja wiersza. Relacyjna baza danych określana jest w skrócie jako RDBMS. Ostatecznie jego standard został stworzony przez ANSI X3H2. Wydaje się nawet, że model relacyjny zyskał największe zastosowanie w różnych dziedzinach z wszystkich złożonych baz danych. System tabel i kolumn umożliwia bowiem nie tylko wprowadzanie danych do bazy, ale także dokonywanie zmian, modyfikacji, a nawet zabezpiecza przed nagminnymi pomyłkami, jakie w tych innych modelach występują często. Zarządzanie danymi odbywa się nie tylko swobodnie i łatwo, ale jest także o wiele wydajniejsze, gdyż nie trzeba nanosić aż tylu poprawek.

Taki system uważany jest za lepszą wersję od hierarchiczny i katalogowych baz danych, które były na rynku jeszcze przed pojawieniem się modelu relacyjnego. Wraz z nim ukazał się także model sieciowy i on wraz z relacyjnym w latach 70. rozwinął się najbardziej. Pod koniec tej dekady wypuszczony został pierwszy relacyjny system zarządzania danymi.


System zarządzania bazą danych
Bazy danych w informatyce rozwijają się szybko. Już w chwili obecnej istnieje na rynku co najmniej kilkanaście różnych wersji baz danych. Wraz z nimi unowocześniają się systemu zarządzania bazami danych. To nic innego jak tylko oprogramowanie, które może jednocześnie pełnić funkcję serwera. Angielska nazwa systemów zarządzania brzmi DataBase Management System, co w skrócie zapisywane jest jako DBMS.

Zdarza się bardzo często, że taki system odpowiedzialny jest za udostępnianie bazy danych chociażby na określonym komputerze. Zwykle posługuje się mechanizmami dla siebie niezbędnymi, a które dotyczą administrowania zapisanymi danymi, bezpieczeństwa danych, odtwarzania i przywracania informacji w przypadku awarii, autoryzacji danych, a także wykorzystywania pamięci operacyjnej. Takie środki pozwalają bez żadnych trudności, szybko i bezpiecznie zarządzać wszystkimi danymi, które zostaną zapisane w bazie. Do tego system zarządzania bazami danych może także przechowywać i segregować dane nietrwałe, udostępniać dane multimedialne oraz graficzne, obsługiwać widoki, pakiety statyczne, a także posiada środki, które upowszechniać mogą bazę danych w Internecie. Na rynku istnieje wiele systemów, które z powodzeniem zarządzają bazami danych. Działają one na zasadzie klient-serwera. W takim przypadku baza danych udostępniana jest użytkownikom, czyli klientom, przez System Zarządzania Bazami Danych, który pełni funkcję serwera.

Zdarza się także, że do udostępniania bazy danych wykorzystywany jest inny serwer, np. WWW albo aplikacje. Obecnie istnieje także możliwość nie udostępniania bazy danych kilku użytkownikom jednocześnie, ale wówczas system zarządzania nie działa w trybie klient-serwer. Mając za pomocnika system zarządzania danymi, przechowywanie informacji, ich aktualizowani i segregowanie jest łatwe, bezproblemowe i przyjemne. Jest także o wiele wydajniejsze. Już teraz wszystkie bazy danych opierają się na systemach zarządzania. Taki system informatyczny nigdy się nie myli. Jest on wyspecjalizowany w przechowywaniu, przetwarzaniu, a także porządkowaniu i gromadzeniu informacji istotnych.


Model sieciowych baz danych
Progres w bazach danych, jako kolekcjach informacji uporządkowanych, następował często i intensywnie. Nowoczesność dawała coraz więcej możliwości, z których czerpali informatycy i specjaliście w tej dziedzinie. Doszło do tego, że pomysł Charlesa Bachaman, jakim była baza danych zastępująca kartki dziurkowane i taśmy magnetyczne, ewoluował. W chwili obecnej istnieje wiele najróżniejszych rodzajów bazy danych. W latach 70. i 80. nastąpił w tej dziedzinie informatycznej wielki przełom.

Równocześnie zaczęły powstać i upowszechniać się dwa znaczące modele baz danych, a był to model relacyjny i sieciowy, ten drugi to nic innego jak tylko jak tylko modyfikacja modelu hierarchicznego, opartego na strukturze drzewa. Nic więc dziwnego, że sieciowa baza danych nazywana jest także grafową. Sam sieciowy model również odzwierciedla strukturę drzewa. Relacje zapisywane są w takiej postaci, która umożliwia ich niepowtarzanie. Składa się z rekordów i zbiorów. Dane są przechowywane w rekordach. Pomimo swojej stosunkowej prostoty w budowie uważany jest za model bazy danych złożony. Opiera się na hierarchicznym typie, ale jest od niego nowocześniejszy. Powstał, gdy baza hierarchiczna już istniała i była w fazie rozwoju. Struktura systemy drzewiastego, który składa się na model sieciowy opiera się na relacjach jeden do wielu. Z tym, że dany rekord może być zarówno rodzicem jak i członkiem innych rekordów, co z kolei niemożliwe było w prostym systemie hierarchicznym. Model sieciowy rozwijał się wraz z rodzajem relacyjnym.

W latach 70. to one dwa były najlepsze na rynku informatycznym. Cieszyły się o wiele większym zainteresowaniem niż hierarchiczny model baz danych. Specjaliści wypracowali bowiem taki system, który czerpał z już istniejącego, ale był ulepszony o inne możliwości. Korzystają z sieciowej bazy danych z pewnością więc nic się nie traci. Porządkuje się dane również w sposób prosty i szybki, ale można stworzyć sieć zależności, która nie była możliwa w prostej hierarchii. Model sieciowy bazy danych nie bez powodu nazywany jest przecież modyfikacją starego systemu hierarchicznego.


Obiektowe rodzaje baz danych
Powszechność zastosowania baz danych jest tym większa, że większe są ich możliwości i różne rodzaje. Do stosowanych często modeli baz danych należą obiektowe. To nic innego jak tylko katalogi obiektów, które związane są z obiektowym modelem danych. System zarządzania tego typu bazą danych wspomaga definiowanie, utrzymywanie i zabezpieczenia samych obiektów. Udostępnia też obiektową bazę danych.

Nie odróżnia się on w dużym stopniu od tradycyjnej bazy danych, ale jak sama nazwa wskazuje bazuje na obiektach i ich modelowym przedstawieniu. Dane udostępniane są do przetwarzania i przeglądania właśnie w postaci obiektów, czyli tak jak są przechowywane w programach. Z tego też powodu obiektowe bazy danych są o wiele wygodniejsze od relacyjnych modeli, gdyż nie wymagają tzw. mapowania. Zaznaczyć należy, że pierwsze prace nad tą bazą danych rozpoczęły się w latach 90. XX wieku. Od razu właściwie opracowano standard, który został opublikowany i podany do wiadomości. W późniejszych latach pojawiają się kolejne unowocześnienia i typy obiektowej bazy danych. Baza ta ma swój jeżyk specyfikacji. Jej podstawą jest IDL, a zaletą chociażby to, że możliwa jest wymiana obiektów pomiędzy różnymi bazami danych. także w tym szczególe widoczne są już od razu unowocześnienia. Użytkownik nie ma więc problemów z wykonywaniem potrzebnych operacji, czy też zarządzaniem umieszczonymi w bazie obiektami. Język jednak z zasady jest deklaratywny i służy przede wszystkim do pobierania i uaktualniania obiektami. Także i ona wykorzystuje tutaj standardy jeżyka SQL, z tym że jest on w tym przypadku unowocześniony, daje więcej możliwości niż w prostych bazach danych. Obiektowa baza danych związana jest z językiem Java, z kolei meta dane zapisywane są w formacie XML. Obiekty są zabezpieczane na różne sposoby.

Użytkownicy takiej bazy danych mają więcej możliwości, a ich obiekty nie muszą być przetwarzane. W tym wypadku tradycja doskonale współgra z nowoczesnością. Stare sposoby nie zostały wyparte, ale zostały ulepszone przez co, zainteresowanie tymi modelami jest tak wielkie wśród współczesnych użytkowników.